HOUTEN – De invasie van Oekraïne door Rusland speelt al bijna vier jaar. Een oorlog die dichtbij voelt: Oekraïners vluchten hier naar toe, de grens is maar twaalfhonderd kilometer van ons verwijderd. Ook in de Lekstroomregio zijn er mensen die opkomen en iets willen betekenen voor degenen die het minder hebben. Verslaggever Marie-Hélène Jeronimus reist met een Houtenaar die spullen naar Oekraïne brengt mee. Deel 3: de EU uit en Oekraïne in.

Om 6:15 ging de wekker, dus wij waren lekker vroeg uit de veren. Bij het ontbijt had de één een lekkere pannenkoek met stroop en de ander een typisch Pools ontbijt: een worst met ei en brood. Door de tijd was iedereen wel een beetje slaperig, maar dat veranderde snel toen wij naar buiten stapten. Het was -12, dus dat was een goede wake-up shock. Zo’n kou dat wanneer je via je neus inademt, je je neushaartjes voelt bevriezen. We konden niet gelijk naar de grens van Oekraïne, want er was eerst nog wat papierwerk dat goedgekeurd moest worden. Een erg mooi Pools restaurant, helemaal van hout, was de eerste bestemming. Over dit restaurant had ik al een aantal keer iets gehoord van mijn medereizigers. Het waren positieve en negatieve verhalen: het restaurant was namelijk erg schattig, maar het papierwerk regelen was soms frustrerend.

Gestolen auto’s
“Hier moeten documenten goedgekeurd worden om zo de gekochte auto’s uit Europa te krijgen. Ze willen voorkomen dat er gestolen auto’s over de grens gaan, dus zijn ze erg streng. Het nadeel is alleen dat het koopcontract bijna nooit gelijk wordt goedgekeurd. Op welke mogelijke manier ik het ook invul, er is altijd wel iets verkeerd. Daarnaast is er soms nog een wachtrij en een systeem dat alles moet goedkeuren, wat het nog langer laat duren,” zegt Arjen de Boer.

De auto’s kunnen niet op het daadwerkelijke adres komen te staan waar ze naartoe gaan. Dat is in oorlogsgebied en daarmee te gevaarlijk. Best krom, want daar gaan bijna alle geschonken auto’s uiteindelijk naartoe. Met die reden vult Arjen altijd het adres van het treinstation in Lviv in. Na anderhalf uur wachten, kwam het appje dat de documenten goedgekeurd waren en wij naar de grens konden.

Machtspositie
Er werd vanaf het begin al gezegd dat de grens overgaan echt een hele lange zit is. De vorige keer hebben ze vijf uur gewacht tot ze door konden. Ik bereidde mij voor op een lange zit, maar tot ieders verbazing konden wij bijna direct weg uit Polen. Een stuk waar ze eerst langer dan een uur over hadden gedaan, waren wij binnen twintig minuten voorbij. Hier en daar staan douanemedewerkers die met het verkeerde been uit bed zijn gestapt en hun machtspositie iets te lekker vinden. Gelukkig trekt niemand zich daar iets van aan en volgens mij onze vele medewachtende vrachtwagenchauffeurs ook niet.

Arjen Heerenveen
In Oekraïne begon het echte wachten. Wachten, wachten en nog eens wachten. De naam van Arjen, die ergens verkeerd was ingevuld, hielp ook niet mee. Arjen de Boer was de achternaam die hij al heel zijn leven had, dus was Heerenveen ineens erg verwarrend. Er werd gebeld, gewacht, typisch Nederlandse stroopwafels uitgedeeld en uiteindelijk was het tijd om te gaan. Een recordtijd van ongeveer drie uur, dus iedereen was blij.

Minuut stilte
Weer een taal waar je niks uit kunt halen wanneer je op de borden kijkt. Het verschil met Polen is dat men in Oekraïne ook letters gebruikt die meer op symbolen lijken. Net zoals Polen is het een typisch Oostblokland, ruime wegen en grijze geblokte huizen. De infrastructuur was iets minder dan in Europa, maar hier en daar stond ineens een prachtige kerk. Er rijden veel auto’s, in dorpen lopen mannen en vrouwen vrolijk over straat, wat laat lijken alsof er niets aan de hand is. De vele militairen bij bushokjes en de borden langs de weg vertellen echter een ander verhaal. Op de borden staat een militair met een oproep tot de dagelijkse minuut stilte ter herdenking van de gesneuvelden. Dit gebeurt elke dag in Oekraïne om 9:00 in de ochtend.

In Lviv was de eerste stop bij een gigantische flat. Marcel had drie jaar geleden een Oekraïense vrouw in huis genomen die nu in Lviv woont. Na die jaren uit elkaar werden ze weer herenigd. Wij reden door naar een industriegebied waar was afgesproken met Arjens contactpersonen uit Oekraïne. Hier ontmoette ik James, een Brit die als vrijwilliger werkt in Lviv om chips voor bommen te maken. Dat gebeurt allemaal in de kelder waar wij ook onze accu’s en batterijen kwijt moesten. De overige spullen werden verdeeld over de twee auto’s die wij meegenomen hadden. De auto’s gingen naar Kramatorsk en Soemy, beiden minder dan 40 kilometer van de Russische grens verwijderd.

Niet vluchten
Het meest indrukwekkende was het gesprek met de Oekraïense contactpersonen van Arjen: Bogdan en Jevgeniy. Bogdan evacueert als vrijwilliger mensen in steden en Jevgeniy heeft drie jaar lang gevochten aan het front. “Wat ik je mee zou willen geven, is om deze oorlog bespreekbaarder te maken. Naar mijn idee kan het uiteindelijk ook naar Europa trekken”, zegt Jevgeniy. Hij vindt dat niemand hiervoor moet vluchten, want de enige manier om te winnen is door samen te werken. Bogdan was vorige maand in één van onze auto’s aan het rijden toen er een Russische drone invloog die zijn mede-passagier het leven kostte. Gelukkig was Bogdan net op tijd uit de auto gesprongen, wat te zien was op het filmpje van het ongeluk. Ze kunnen namelijk de beelden van Russische drones onderscheppen.

Om 21:00 was het tijd om terug te gaan naar Krakau, want er zat nog een flinke rit en een lange wacht bij de douane op ons te wachten. De grensovergang verliep enigszins soepel, waar iedereen in de auto erg blij mee was. Om 1:15 kwamen wij aan bij het hotel.

Maandag staat er weer een flinke tocht van Krakau naar Houten op de planning.