Hi Bo,

Jij bent natuurlijk goed in taal, maar ik kom helaas veel GenZ-ers tegen die hun WhatsApp-taal en afko’s ook in emails gebruiken. Onder mijn generatie hoor ik regelmatig discussies over het taalgebruik van Gen Z.

Mijn leeftijdsgenoten moesten woordjes stampen en werkwoorden vervoegen. Het nationaal dictee? Ik weet zeker dat mijn generatiegenoten ervan smulden.

Ik weet niet of Gen Z het zou waarderen. Denk aan zinnen als “… maar houdt u mij ten goede als ik de plank missla – waar in een snackfabriek de frikadel evolueerde tot frikandel.” (uit een van de Nationale Dictees). Wanneer gebruik je ze?

Mijn generatie geniet van fraaie woordjes fabriceren op Wordfeud (een digitale Scrabble). We schrijven emails zoals we brieven schreven: er staat “beste Truus” boven en we besluiten met een “vriendelijke” of “hartelijke groet.” We huiveren als we berichten krijgen met “Ha John” of niets erboven, ondertekend met alleen een voornaam. “Wat is er gebeurd met vriendelijke omgangsvormen”, zo vragen we ons af.

Ik probeer mezelf voor te houden dat taal een levend organisme is en dat het helemaal niet erg is als iemand zegt “hun hebben rizz.” Maar toch kan ook ik een licht kippenvel niet onderdrukken.

En ik vraag me af: hoe kijkt Gen Z tegen taal aan? Mag alles en is de taal een kookpot waaruit je naar eigen believen kunt putten? Zijn regels over ‘d’ en ’t’ belemmerend?

Of is mooi schrijven wel een wens en zorgen afko’s, minder lezen en social media-taal er gewoon voor dat het een uitdaging is?

Hartelijke groet,
Jacqueline

Dag Jacqueline!

De afko’s vliegen je al om de oren als je een ‘vrijmibo’ op het terras hebt. Van “Mag ik misschien een poma?” tot “Doe voor mij maar een biba.” GenZ is zeer zeker creatief met taal. De regels van ‘d’ en ‘t’ gelden niet meer en de spelling is dan ook niet altijd even scherp. Gelukkig hebben we te allen tijde een spellingscoach naast ons: ChatGPT.

Taal zoals je die vroeger leerde, bestaat niet meer. In ieder geval niet in mijn ogen. Ik vervang woorden met ‘loop’ of ‘loopt’ om te kijken of er een ‘d’ of ‘t’ achter moet. Zinnen als: “… maar houdt u mij ten goede als ik de plank missla – waarin een snackfabriek de frikadel evolueerde tot frikandel,” heb ik nog nooit gehoord. Deze zinnen zijn hedendaags gehalveerd. In Gen Z-taal wordt dit dan: “neem mij niet kwalijk als ik ff de plank missla – waar in een snackfabriek de frika tot deltsje is gemaakt.” Ofwel: wij zijn laks geworden in taal.

Dit zie je ook terug in appen: de appjes zijn kort maar krachtig. Van ‘He amigo’ tot ‘groetjes’. Ik merk wel dat veel jonge ondernemers het formele na een tijdje ook overslaan. Zo had ik met verschillende bazen en managers vaak contact dat ging van ‘hé Bo’ tot ‘thnx’ en ‘ciao’. Ik schrik er dan ook nog weleens van als mijn moeder zegt: ‘dank Bo,’ alsof we formele businesspartners zijn.

Of het woordje ‘ok’, een enorme boomer-uitspraak. ‘Ok’ gebruiken we alleen als we boos zijn: enorm kortaf.
Hoewel we minder woorden gebruiken, verlengen we woorden vaak wel om de toon wat vriendelijker te maken. Zo appt mijn zusje: ‘heee Bo’ of ‘okeeey’. Zo zie je duidelijk het verschil tussen mijn zusje en mijn moeder: van ‘ok’ naar ‘okeeey’ en van ‘dank’ tot ‘joeee’.

Zonde van de taal? Misschien wel. Het nette en formele is eraf. Wat het wel betekent is dat er minder regels zijn en jij je eigen feestje ervan kan maken. Of krijg je daar kippenvel van? 😂

Groetjes,
Bo