Hi Bo,

Een van de zaken die me aan het hart gaat is verspilling. Ik vind het zonde om etensrestjes weg te gooien, gebruik oude kranten voor de kattenbak en deel taart tot de laatste punt uit, desnoods aan voorbijgangers.

Dus toen ik las over de miljoenen tonnen textiel die er jaarlijks worden gestort of verbrand en de gemiddeld twaalf kilo die we per inwoner van de EU weggooien, moest ik echt even slikken. Nederlanders gooien trouwens vijftien tot achttien kilo per persoon aan kleding, schoenen en linnen weg. Minder dan een procent van wat we met zijn allen weggooien, wordt gerecycled.

Ik heb het idee dat dat vroeger minder erg was. Je haalde soms langdurige bruiklenen uit de kast van je moeder of zus. Een andere keer ruilde je met vriendinnen. Ik had ooit een collega die kleding eerst op kantoor te koop aanbood.

Ergens na mijn 25e kwamen de eerste tweedehands winkels, die tegenwoordig heel chique ‘vintage shops’ worden genoemd. Het was vooral leuk als iemand over je jas van 25 gulden zei “je kunt wel zien dat het een duur stuk is.”

Pas ergens na de dertig deed ik soms belachelijk dure aankopen om presentabel te zijn. En nu scoor ik veelal on line. Dus ook ik ben mede-schuldig aan de kledingberg.

Maar waar ik vroeger voornamelijk uit geldgebrek naar vintage winkels ging, doe ik dat tegenwoordig steeds vaker uit duurzaamheid. Alles beter dan de polyester outfits die grote ketens uit andere werelddelen soms aanbieden.

Hoe zit dat voor GenZ? Ik heb het idee dat merken nog belangrijker zijn geworden. Toen ik ons kind eens naar school bracht, ze was toen acht, werd ze bij aankomst kritisch bekeken door een klasgenootje. “Leuke Tommy-trui”, merkte de mini-modecriticus op. Blijkbaar was het merk-denken er al vroeg ingebracht.

Ik heb het idee dat er met de ‘fast fashion’ van tegenwoordig ook veel meer rommel wordt gekocht. Of daar dwang van mode-reclames of influencers achter zit, geen idee. Studieschulden en oplopende inflatie of minder angst voor het weggeven van data aan Aziatische ketens, het kunnen allemaal redenen zijn om toch plastic kleedjes aan te schaffen.

Hou me ten goede; ik heb ook zaken in de kast hangen die ik een keer heb gedragen. Laatst kocht ik iets tweedehands waar later een Chinees merkje in bleek te zitten; vermoedelijk fake vintage. Alleen ontwikkel ik naast vlieg-schaamte nu dus ook een beetje mode-schaamte. Is dat alleen iets van een deel van mijn generatie?

Hartelijke groet,
Jacqueline

Dag Jacqueline!

Wij zijn opgegroeid in een wereld waarin goedkope spullen als muziek in de oren klinken. Temu, Shein, AliExpress: één klik en je hebt iets nieuws voor de prijs van een koffie (al kost die tegenwoordig ook al snel vijf euro). Voor veel van ons zijn lage prijzen geen luxe, maar een opluchting. Een beetje frisse lucht tussen studieschulden, torenhoge huren en steeds duurdere boodschappen. Duurzame of eerlijke mode willen we vaak wel, maar kunnen we ons niet altijd veroorloven. Tegelijkertijd worden we van jongs af aan geconfronteerd met klimaatverandering, kinderarbeid en fast fashion. Die kennis botst voortdurend met ons koopgedrag.

Het merk-denken dat je beschrijft herken ik ook. Het begint jong en wordt online alleen maar verder gestimuleerd: influencers, haul-video’s en algoritmes die ons voortdurend laten zien wat ‘in’ is. Tegelijk zie ik binnen Gen Z ook steeds meer weerstand ontstaan. Mensen die bewust stoppen met kopen bij Shein of dure merken vanwege kinderarbeid (want ja, zelfs bij dure merken vindt dat plaats), die Vinted leegkopen of vaker naar tweedehandswinkels gaan.

Zelf koop ik eigenlijk nooit tweedehands kleding en ben ik daarmee net zo goed onderdeel van het probleem. Hoewel ik het bewustzijn wel heb, is goedkoop kopen vaak aantrekkelijker: het kost minder tijd dan het zoeken naar parels in tweedehandswinkels of op Vinted. Het is simpelweg goedkoop. En heel eerlijk, wie wil nou niet die hippe goedkope topjes voor het uitgaan (studenten dingetje gok ik).

Wat misschien anders is dan bij eerdere generaties: wij zijn al jong geconfronteerd met klimaat, consumptie en kinderarbeid. We weten vaak dondersgoed dat die top van vijf euro ‘fout’ is, maar maken toch steeds weer de afweging tussen idealen en haalbaarheid. In de snelle, gemakkelijke wereld waarin we leven, past fast fashion daar soms beter bij dan we zouden willen.

Die schaamte is dus niet alleen iets van jouw generatie. Misschien delen we dat besef en gevoel juist wel, maar staan we telkens opnieuw in dubio tussen willen en kunnen.

Groetjes,
Bo