LEKSTROOM REGIO – Uit onderzoek van A&O fonds Gemeenten blijkt dat over tien jaar ruim dertig procent van de ambtenaren met pensioen gaat. Daarom komen veel gemeentes binnenkort mankracht te kort. Hoe zit dat precies bij onze gemeentes?

“Geleidelijk begint die uitstroom op gang te komen”, zegt Rene Kelder, HR-beleidsadviseur bij de gemeente Houten. Ook daar voelen ze de huidige arbeidskrapte en de vergrijzing die eraan komt. In de komende vijf jaar bereiken bijna 60 ambtenaren in Houten de pensioengerechtigde leeftijd. Een deel kiest voor vervroegd pensioen, waardoor uiteindelijk 25 tot 30 procent van het huidige personeelsbestand vertrekt. Dat is volgens Kelder goed te verklaren. “In de afgelopen twee à drie decennia hebben we veel mensen aangetrokken om het gebied te beheren. Veel mensen zijn gebleven. Het gevolg is dat we nu te maken krijgen met een golf van vergrijzing.”

Heel lokaal werven als oplossing
Ook in Lopik herkennen ze beeld van personeelstekort. In de komende jaren gaan daar 29 collega’s met pensioen, een groot aantal voor een kleine gemeente. De gemeente organiseerde daarom het kennismakingscafé, waar geïnteresseerden zonder specifieke vereisten in gesprek konden over een mogelijke loopbaan bij de gemeente Lopik. “Lokaal werven is zeker voor medewerkers met jonge kinderen of medewerkers die rond hun pensioengerechtigde leeftijd zitten echt een uitkomst”, vertelt de woordvoerder in Lopik. “Zij willen iets dichtbij huis.” In 2023 startte de gemeente ook een pensionadoprogramma voor medewerkers die (deels) willen doorwerken. Ook andere gemeenten in de regio bieden die optie.

Niet overal acuut
In IJsselstein is het probleem minder dringend. Hoewel binnen tien jaar ongeveer 20% van de medewerkers vertrekt, zijn volgens de gemeente geen specifieke maatregelen nodig om het komende tekort op te vangen. Nieuwegein krijgt in diezelfde periode van tien jaar te maken met een uitstroom van 24% van het personeel, iets onder het landelijke gemiddelde. “Nieuwegein heeft een wat jonger medewerkersbestand dan landelijk”, licht een woordvoerder van de gemeente Nieuwegein toe.

Toch drukt het personeelstekort nu al op de organisatie: “Sommige functies zijn zeer moeilijk tot niet in te vullen.”

Hardnekkige vacatures
Vooral functies in het ruimtelijk domein blijken lastig te vervullen, zowel in Houten als in Lopik. Denk aan wonen en gebiedsontwikkeling, maar ook aan praktische functies zoals groenbeheer.

“In Lopik is Burgerzaken ook lastig te vervullen”, geeft de woordvoerder aan. “Dat vereist specifieke vakkennis die alleen maar bij een gemeente kan worden opgedaan.”

In IJsselstein is er met name tekort in het sociale domein. Daarnaast kampen alle gemeenten met tekorten op het gebied van projectleiding, financiën of ICT.

Jong talent én kennis behouden
Om al deze openstaande vacatures vervuld te krijgen, werken de verschillende gemeentes onder andere met traineeprogramma’s.  “Daarin zijn we soms concurrenten van elkaar”, erkent Kelder, HR beleidsadviseur in Houten. “We liggen dicht bij elkaar en vissen in dezelfde vijver. Daarom proberen we trainees goed te begeleiden en echt te laten ervaren dat ze hier het vak kunnen leren.”

Tegelijkertijd zetten gemeenten sterk in op kennisbehoud. Processen worden vastgelegd, functies anders ingericht en doorgroeimogelijkheden uitgebreid. In Houten wordt gewerkt met een ‘warme overdracht’: een jongere medewerker loopt de laatste drie maanden mee met degene die met pensioen gaat. “Zo zorgen we ervoor dat de vakdeskundigheid niet verloren gaat”, aldus Kelder.

Beeld: pixels