NIEUWEGEIN – Organisaties schoten tekort in de aanloop naar het dodelijke steekincident in Nieuwegein vorig jaar, concluderen de Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. In een rapport beschrijven ze uitgebreid hoe het zo ontzettend mis kon gaan op 1 februari 2025. Vandaag het eerste deel: hoe Hamza L. niet de juiste zorg kreeg en terug in Nieuwegein terechtkwam.  

In 2016 komt Hamza L. voor het eerst in aanraking met justitie na een geweldsincident in Den Haag. Meerdere delicten en gedwongen opnames volgen. Door aanhoudende zorgen bij instanties en familie wordt hij opgenomen in de Levensloopaanpak. Dat is een landelijk project voor mensen met onbegrepen gedrag en een hoog veiligheidsrisico. Het is een samenwerking tussen netwerkpartners, die samen het ‘levensloopteam’ vormen.

Van kliniek naar beschermd wonen
Twee jaar na de start van deze Levensloopaanpak, in 2023, verblijft Hamza L. in een psychiatrische kliniek. Het levensloopteam hoopt dat hij langzamerhand richting beschermd wonen kan gaan, onder minder intensieve begeleiding. Behandelaars vinden dat Hamza L. zich positief ontwikkelt, ondanks dat hij enkele keren terug naar drugs grijpt. Hij lijkt zich bewuster van de risico’s en het feit dat het zijn plaatsing in een beschermd wonen-locatie bij Exodus in gevaar kan brengen. “De toezichthouder van de reclassering ziet een kwetsbare, maar gemotiveerde Hamza L.”, zegt het rapport.

Op 15 januari 2024 gaat Hamza L. in Den Haag wonen bij Exodus. Die biedt opvang aan ex-gedetineerden. L. is gemotiveerd om zijn leven weer op de rails te krijgen en maakt een gemotiveerde indruk, zegt zijn dossier. Hij wil graag werken en meldt zich met hulp van de gemeente aan als glazenwasser bij Stichting Nelis. Op 17 april staat de wervingsdag gepland. Dat betekent nog anderhalve maand wachten.

Verwaarlozing, slechte hygiëne en beperkte zelfzorg
Dat wachten gaat Hamza L. slecht af. Hij begint zich te vervelen en valt meermaals terug in middelengebruik. Naar een andere dagbesteding gaat hij niet op zoek en een aanvraag om iets bij het Leger des Heils te doen neemt teveel tijd in beslag. Met L. gaat het inmiddels steeds slechter: hij gebruikt vaker drugs, is nalatig en zorgt slecht voor zichzelf. Telefonisch is hij slecht bereikbaar voor de reclassering.

VOG
De zorgvraag wordt groter dan Exodus kan bieden. Exodus stuurt bij de levenslooppartners aan op een andere woonplek voor Hamza L. Die heeft de wervingsdag bij Stichting Nelis inmiddels doorlopen en is nog steeds enthousiast. Toch is het wachten nog niet voorbij: de eerste lesdag op 30 april wordt verplaatst naar 13 mei 2024. Vlak voor die dag zegt Stichting Nelis dat L. een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) nodig heeft. Die heeft hij niet. Hamza L. zal uiteindelijk nooit starten met het werktraject.

De situatie in de instelling wordt onhoudbaar, vertelt Exodus de andere levenslooppartners. Als L. drugs op zijn kamer gebruikt met medebewoners, besluiten ze de einddatum van 24 mei met een week te vervroegen. De partners overleggen hoe ze voorkomen dat Hamza L. op straat komt te staan.

Terug naar Nieuwegein
Ze vinden een ‘adempauzeplek’ – een tijdelijke plek in een zorg- of opvanglocatie – die vanaf 21 mei beschikbaar lijkt. Een hotelverblijf ter overbrugging van die vijf dagen is lastig vanwege het profiel van Hamza L.

Als hij op vrijdag 17 mei wordt ontslagen bij Exodus, is er nog geen plek gevonden. Zijn levensloopcoördinator belt die dag meerdere keren met hem. Hij zegt overdag bij een vriend te verblijven en te vragen of hij bij zijn familie in Den Haag kan slapen.

De maandag erop blijkt dat hij niet in Den Haag, maar in Nieuwegein bij zijn familie is geweest. Hij kan die dag naar de adempauzeplek, maar dat wil Hamza L. niet. Hij wil in Nieuwegein blijven.

Lange wachttijden
In Nieuwegein gaat het goed met hem, concluderen de toezichthouder en levensloopcoördinator na een gesprek met twee familieleden. Zijn familie is een ‘steunend netwerk’. Liever blijft Hamza L. in de buurt. De levenslooppartners gaan daarom op zoek naar een plek voor beschermd wonen in de regio Utrecht.

Op 11 juni wordt Hamza L. aangemeld bij Lister, een organisatie voor psychiatrische- en verslavingszorg. De toezichthouder zegt zijn familie dat ze rekening moeten houden met een wachttijd van minstens zes maanden. Daar schrikt de familie van: ze dachten dat L. slechts een paar weken bij ze in huis zou blijven.

L. wordt aangenomen, maar de wachttijd is nog veel langer dan verwacht: het duurt anderhalf jaar tot er een plek vrijkomt. Andere opties worden niet gevonden. In september 2024 schrijft Hamza L. zich met een postadres in op de woning van een familielid in Nieuwegein.

Beeld: RTV Utrecht