LOPIK/MILAAN – “De kunst is om niet de beste tijd ooit te willen rijden”, vertelt Maarten Jongma. Als sportpsycholoog werkt hij inmiddels 2,5 jaar met schaatser Stijn van de Bunt. Hij was erbij in Thialf eind december, toen Van de Bunt die verpletterende tijd reed op de 5.000 meter. En vrijdag reist hij af naar Milaan, waar Van de Bunt zondag voor het eerst in actie komt op de Olympische Spelen. Een gesprek over hoe je als sporter omgaat met enorme druk en hoge verwachtingen.

“Ik was net zo verbaasd als de meeste mensen”, vertelt Jongma, “misschien een klein beetje minder.” Hij keek de race van Van de Bunt op 26 december vanaf de tribune in Thialf. Normaal spreekt hij de schaatser vlak na de wedstrijd. Maar door alle dopingcontroles en media die de Lopiker te woord moest staan, was hij met de rest van het publiek al naar buiten gedirigeerd voor daar tijd voor was. Hij sprak hem de volgende ochtend. “Uiteraard vieren we het succes, maar we nemen ook de race zakelijk door en maken een plan voor de 10.000 meter.” Focus op de dingen waar je zelf invloed op hebt, dat is de belangrijkste les die Jongma de jonge schaatser meegeeft.

Team IKO-X2O
Jongma en Van de Bunt werken inmiddels 2,5 jaar samen. Jongma werd aan het schaatstalent gekoppeld door Yara van Gendt, die sinds mei 2022 als sportpsycholoog werkt bij schaatsploeg IKO-X2O. Sporter en psycholoog spreken elkaar gemiddeld eens per drie weken. In aanloop naar de Spelen is dat contact wekelijks. “Ik kan zelf amper schaatsen, dus daar kan ik hem geen aanwijzingen over geven. Maar ik kan hem wel laten nadenken over: hoe bouw je je race op? Dat is iets waar je als sporter wel invloed op hebt. Dat is niet het resultaat.”

Scenario’s doorspreken
“Een van de belangrijkste dingen tijdens de race is dat je aandacht gaat naar waar je hem wilt hebben”, vertelt Jongma. Hoe hij dat doet is door scenario’s met Van de Bunt door te spreken. “Er kunnen veel afleidingen zijn: iemand gaat onderuit, er is een valse start of je concurrent rijdt een veel betere tijd dan verwacht.” Het is belangrijk dat je al die scenario’s vooraf hebt kunnen bedenken. “Dan weet je dat je daar even van schrikt, dat dat mag, maar dat je vervolgens de focus op je eigen plan hebt.”

Ronaldo is daar een mooi voorbeeld van. “Hij zegt bij een vrije trap tegen zichzelf: ik ga de bal op deze plek raken, waardoor de bal op deze manier beweegt. Dat betekent niet dat de bal er gegarandeerd in gaat. Maar hoe hij de bal wil trappen, is waar hij invloed op heeft.”

Lees ook: Oud-trainer Van de Bunt keek wedstrijd met tranen in zijn ogen: ‘Kippenvel’

Advies richting de Spelen
“Hierin herken ik dingen die mij voorheen in de weg zaten”, schrijft Van de Bunt op zijn LinkedIn. Hij deelt een post van Jongma die rept over ‘onbevangenheid’, volgens hem een sleutelwoord voor het rijden van een goede race. “Als we de rust kunnen vinden om onszelf te zijn, komen we het best voor de dag.” Die onbevangenheid was tijdens het Olympisch kwalificatietoernooi (OKT) makkelijk op te brengen. “Niemand zou hebben gezegd hebben dat het voor Van de Bunt een verloren seizoen was als hij de Spelen niet zou halen”, zegt Jongma. “Het is de kunst die onbevangenheid er tijdens de Spelen ook te laten zijn. Om de focus te kunnen hebben op het rijden van een goede race. Niet om de beste tijd ooit te rijden of om een medaille te halen.”

Technisch begaafd als Stijn
“Als iets niet helemaal lekker loopt, is een logisch gevolg dat we er een gevecht van gaan maken. Maar hoe meer je gaat vechten en knokken, hoe minder efficiënt je gaat schaatsen. Dat is zeker zo bij een technisch begaafd iemand als Stijn. Je wilt voorkomen dat je je verliest in dat gevecht.” Het is nu aan Stijn om ervaring op te doen en goed te rijden en niet bezig te zijn met wat voor resultaat dat gaat opleveren.

Jongma vliegt zelf vrijdag naar Milaan. Hij wil vooral de dingen zien die je op tv niet ziet. “Het moment dat Stijn de ijsbaan oploopt en inrijdt, en wat je dan van z’n gezicht af kan lezen.” Tijdens het inrijden zal er niet meer ruimte zijn dan een moment van oogcontact. Van de Bunt rijdt zijn eerste Olympische race op zondag 8 februari. De 5.000 meter start om 16.00.

Foto: Milan van Weelden