IJSSELSTEIN – Op dinsdag 13 mei bespreekt de gemeenteraad van IJsselstein het raadsvoorstel Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied. Het voorstel biedt ruimte aan de bouw van 1100 woningen in het eeuwenoude veenweidegebied ten zuiden van de stad.

De plannen stuiten op fel verzet van bewonersgroepen, erfgoedbeschermers en milieupartijen. “Een uniek historisch landschap wordt hiermee onherstelbaar aangetast”, stellen ze.

Vergeten kroonjuweel
Centraal in het gebied ligt de IJsseldam bij buurtschap Klaphek, een indrukwekkend waterstaatkundig bouwwerk uit 1285. Volgens erfgoedkunstenaar en aanvrager Wim van Sijl is deze dam een ‘vergeten kroonjuweel van IJsselstein en het Groene Hart’. “Waar vergelijkbare dammen, zoals die bij Wijk bij Duurstede uit 1122, volledig zijn verdwenen, ligt de IJsseldam er nog in volle glorie bij. De dam speelde een cruciale rol in het veiligstellen van het achterland. Hierdoor kon het Groene Hart zich ontwikkelen tot vruchtbaar veenweidegebied”, zegt Van Sijl.

Rijksmonument
Samen met onder andere de Adviesgroep BB+W, Groenplatform IJsselstein en de Inwonersgroep Kromme IJsselgebied heeft Van Sijl inmiddels een officiële aanvraag ingediend bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) om het gebied de status van rijksmonument te geven. Zij noemen het gebied de Groene Hart Scheg: een zeldzaam gaaf cultuurlandschap dat bescherming verdient, geen verstening.

Bezwaren tegen woningbouw
De genoemde groepen spreken zich nadrukkelijk uit tegen het gemeentelijke bouwplan en deden dat recent in een brief aan het college en de raad. Volgens hen is het plan om 1100 woningen te bouwen in strijd met zowel ecologische, stedenbouwkundige als cultuurhistorische belangen. Van Sijl: “De geplande wijk ligt geïsoleerd achter een bedrijventerrein en vormt geen logisch onderdeel van de stad. Maar belangrijker nog is dat het Kromme IJsselgebied een uniek en open historisch cultuurlandschap is, met grote erfgoedwaarde die in het plan grotendeels wordt genegeerd.”

Hij stelt dat De IJsseldam, als integraal onderdeel van dit gebied, bescherming verdient. “Maar een serieus onderzoek naar rijksmonumentenstatus is nooit uitgevoerd. Bovendien maakt het gebied deel uit van het Groene Hart, sinds 2022 erkend als NOVI-gebied. Dit vraagt om zorgvuldige afweging en bescherming van natuur- en cultuurwaarden.”

‘Een kroonjuweel verdient geen woonwijk’
Het rapport Landschapsbiografie Groene Hart (SteenhuisMeurs, 2021) beschrijft de Lopikerwaard, waar het Kromme IJsselgebied deel van uitmaakt, als een van de best bewaarde agrarische cultuurlandschappen van Nederland. De openheid, verkaveling en ecologische continuïteit maken het gebied bijzonder kwetsbaar voor aantasting. Bebouwing zoals eerder bij Hoef en Haag leidde daar al tot afwaardering van het landschap. “Dat dreigt hier opnieuw te gebeuren”, aldus de belangengroep.

Politiek momentum
De discussie bereikt vanavond een cruciaal moment. Tijdens de Commissievergadering Ruimte en Wonen van 13 mei wordt het voorstel Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied besproken. De belangengroepen roepen de gemeenteraad op het besluit op te schorten totdat de Rijksdienst, provincie en waterschappen de erfgoedstatus en ecologische waarden van het gebied hebben onderzocht. “Ik spreek vanavond namens BB+W, Groenplatform en bewoners in over onze aanvraag tot bescherming”, besluit Van Sijl. Leuk detail: hij deelt daarbij kleine kunstwerken uit aan belangstellenden.

De commissievergadering begint om 20.00 uur en is te volgen via de livestream.

Foto: Google Earth