Je leest vaak over de tegenstellingen tussen generatie Z en generatie X. De maatschappij ontwikkelt snel en drastisch en de jonge generatie groeit mee. Doet de generatie die opgroeide eind vorige eeuw dat ook? Wij, verslaggever Bo (GenZ) en eindredacteur Jacqueline (GenX), willen graag samen onderzoeken hoe groot de kloof tussen onze generaties nou echt is. Dat doen we in een wekelijkse column, waarbij we in app vorm verschillende thema’s bespreken.
Hi Bo,
Met een fles wijn in de hand belde je met Kerst aan. Eerst bij je ouders, later bij je schoonouders. Tsjonge, we reisden wat af. De gourmet kwam ook altijd wel ergens tevoorschijn.
Pas later brak de tijd aan waarin je met vrienden en/of familie samenkwam en ‘iedereen wat maakte’. Het zijn projecten die de lokale economieën goed draaiend houden, want er verschijnen soms Michelin-sterrenwaardige gerechten op tafel.
Maar nu komt het: tijdens een van die diners is er altijd wel een moment waarop iemand een glaasje te veel op heeft. En dan gaat het wat geëmotioneerder over de toestand in de wereld. Vaccinaties, Oekraïne, de recente verkiezingen, Gaza of Amerika, je kent de gevoelige onderwerpen wel. Voor je het weet zit er een oom ‘allemaal boeven’ en ‘zo fout wat je zegt’ te lallen en slaat de vlam in de pan.
Vroeger hadden we ook verhitte gesprekken, maar ik had niet het idee dat er daarna vriendschappen voor het leven werden verbroken of dat neef Harry voor altijd werd verbannen van de kerstdis. CPN-stemmers (Nederlandse communisten) en VVD’ers zaten in vriendengroepen naast elkaar aan tafel en gingen zelfs met elkaar naar bed als ze elkaar leuk vonden. ‘Stevig op de inhoud, zacht op de relatie’ komt niet voor niets uit een managementboek uit de jaren tachtig. De tegenstellingen leidden niet tot ongemakkelijke stiltes, omdat onderwerpen angstvallig worden vermeden. ‘Die Agatha is wel wat ongenuanceerd,’ roddelden we goedmoedig als de verhitte tante haar hielen had gelicht. Of we noemden haar liefdevol ‘een beetje gek’.
Dat is nu soms anders, is mijn indruk. Niet alleen bekende Nederlanders worden gecanceld of moeten onderduiken voor woedende aanhangers van een andere mening. Ook vrienden en familie wekken soms enorme woede op. Ik heb het idee dat we daardoor meer op onze hoede zijn en niet alles durven zeggen of – nog erger – grapjes durven te maken.
Hoe is dat voor Gen Z? Hebben jullie het idee dat jullie op je tenen moeten lopen? Of gaan jullie nog steeds flink met tafelgenoten in debat en drinken jullie daarna gewoon een biertje?
Natuurlijk moet je echte rotzakken weren of op zijn minst proberen ze op andere gedachten te brengen. Iemand persoonlijk beledigen is ook nergens voor nodig. Maar is het niet een mooie kerstgedachte om heftig te kunnen discussiëren over bijvoorbeeld de opmars van de Big Tech.
En daarna tante Karin – die een andere mening heeft – wel te blijven waarderen omdat ze altijd soep komt brengen als je ziek bent en op de kinderen past? Of moeten we haar toch cancelen omdat ze een andere mening heeft. Wat vind jij?
Alvast gezellige en vredige feestdagen gewenst.
Hartelijke groet,
Jacqueline
Dag Jacqueline!
De tijd waarin je met een fles wijn de wereld rondreisde met Kerst ken ik alleen uit verhalen. Voor mij is Kerst helder ingedeeld. Tweede kerstdag is voor familie, punt. Oom en tante, opa en oma, en een tafel die altijd goed gevuld is. Mijn vader kookt graag en goed, dus er verschijnen gerechten waar je portemonnee tegenwoordig even van moet bijkomen. Maar dat is al gauw bij een normale tas boodschappen…
Sinds een paar jaar zit ik niet meer aan de kinder- maar aan de grote mensen tafel. Terwijl mijn neefjes met Lego in de weer zijn, gaan de gesprekken van de Rolling Stones (opa’s vaste favoriet) moeiteloos over in de politieke status. En daar begint het soms te schuren.
Je vraagt hoe dat is voor Gen Z. Of wij op onze tenen lopen, of juist stevig in debat gaan om daarna weer een biertje te drinken. Het verschilt enorm per persoon. Maar het klopt dat we leven in een tijd waarin de boel snel op scherp staat. De samenleving polariseert en woorden als “cancelen” liggen al snel op tafel.
Aan de kersttafel betekent dat dat meningen minder vrijblijvend zijn geworden. Waar vroeger een oom kon mopperen en daarna liefdevol werd afgedaan als ‘een beetje gek’, lijkt er nu vaker iets op het spel te staan. Alsof een verkeerde opmerking meer zegt over wie je bént dan over wat je dénkt. En ja, ook tante Karin kan daar in theorie het slachtoffer van worden, al zal ik die van mij altijd sparen, want daar is ze veel te cool.
Wat ik vooral merk: neutraliteit is zeldzaam geworden. In mijn klas zie ik hetzelfde. Standpunten zijn helder, uitgesproken en steeds vaker uitgesproken links óf rechts. Ik vraag me af of een PVV’er en een GroenLinks-stemmer vandaag de dag nog zo makkelijk naast elkaar aan tafel schuiven.
Toch hoop ik dat we iets vasthouden van wat jij beschrijft. Dat we het oneens mogen zijn zonder elkaar af te schrijven. Dat je fel kunt discussiëren over Big Tech, vaccins of Amerika, en daarna gewoon nog een biertje inschenkt. En dat tante Karin, ondanks haar mening, welkom blijft al is het maar omdat ze altijd soep brengt als je ziek bent.
Misschien is dat wel de echte kerstgedachte: niet dat we het eens zijn, maar dat we elkaar niet meteen afschrijven.
Fijne feestdagen! En tot gauw!
groetjes,
Bo
Foto: Annabel Rutten
