Hi Bo,

Allereerst natuurlijk een gezond, gelukkig en mooi nieuw jaar gewenst. Traditiegetrouw bellen mijn familieleden mij of ik hen om middernacht. “Happy New Year”, klinkt het welgemeend. Als we niet meteen verbinding krijgen, proberen we het later gewoon nog een keer. Niemand maakt zich er met een voicemail vanaf. Vroeger werd er nog weleens gebruld en gelald vanaf een of ander feest; tegenwoordig zorgen gezonde regimes ervoor dat de boodschappen vrij helder klinken.

Het mag duidelijk zijn: mijn generatie belde en belt wat af. Als je vroeger lang naar huis fietste met je schoolvriendin, ging een kwartier later de telefoon. Diezelfde vriendin: “Ik ben ook thuis. Ik was nog vergeten te zeggen dat Sam de 23e een feest geeft.” En vervolgens sprak je regelmatig tot het avondeten met elkaar. Sommige gesprekken duurden uren. Toen het antwoordapparaat werd geïntroduceerd, vond ik soms halve one-man-shows op mijn bandje. En toen kwam WhatsApp.

Veel van de conversaties verliepen alleen nog schriftelijk en ze werden steeds korter. De glimmende ansichtkaart vanaf het vakantie-adres verdween en felicitaties en kerstwensen kwamen minder vaak per post. Daarvoor in de plaats kwamen emoji’s met een feestmuts of van een versierd kerstboompje. GenZ leerde kort en schriftelijk communiceren. Het ‘beste Truus’ boven e-mails of tekstberichten en ondertekening met leuke groeten verdwenen. Ze werden vervangen door berichten als ‘hee, heb je misschien vijftig euro te leen’. En dus hoor je dat GenZ nu soms telefoongesprekken vermijdt. Niet alleen op het werk, tot wanhoop van managers. Ook als ze voor zichzelf contact met een officiële instantie of dokter moeten opnemen, is de telefoon de olifant in de kamer. Ik hoor dat zelfs verkeringen af en toe via Whatsapp worden verbroken.

Gaat dat niet ook ten koste van vriendelijkheid en beleefdheid naar elkaar, vraag ik me dan af. Ik kijk soms met nostalgische blik naar oude films, waarin mensen hun hoed voor elkaar afnemen. Op oude foto’s zie je groepen jongeren kletsen, nu zie je groepen op een scherm kijken. Mijn punt is: als je iemand aan de telefoon hebt of live ziet, merk je sneller op dat ‘het gaat goed’ eigenlijk niet zo goed is. Ik belde onlangs iemand die ik niet kende en diegene bleek onderweg naar een ziek familielid. We hadden een onverwacht mooi gesprek.

Hoe is dat voor jou en vriendinnen; is jouw telefoon er ook voor alles, maar bij voorkeur niet voor bellen? Missen jullie het persoonlijk contact niet?

Hartelijke groet,
Jacqueline

Dag Jacqueline!

Dank je wel, ik wens jou ook een gelukkig en gezond nieuwjaar. Met mijn ouders heb ik de afspraak om elkaar met oud en nieuw te bellen, zeker nu ik het niet meer thuis vier. En inderdaad: als je elkaar niet meteen te pakken krijgt, bel je later gewoon nog een keer. Tegelijkertijd merk ik dat ook wij steeds vaker appen, en soms is zelfs dat al te veel moeite en sturen we snel een snap via Snapchat.

Hoewel ik de afname in bellen onder mijn generatie herken, is dat niet altijd zo geweest. Tijdens de coronaperiode was bellen voor mij juist heel vanzelfsprekend. Toen ik veertien of vijftien was en we online les kregen, belden we bijna dagelijks met onze vriendengroep. We hadden vaste momenten, zoals Deep Thursday, waarin we elkaar vragen stelden en elkaar beter leerden kennen (een soort vragenpotje) en Film Friday. In die periode was bellen echt het hoogtepunt van de dag. Als bellen dan eenmaal uit het dagelijks leven verdwijnt, wordt de drempel steeds hoger. Een paar jaar later wordt datzelfde bellen dan ineens als spannend of ongemakkelijk ervaren onder mijn generatie.

De ansichtkaart komt in mijn omgeving eigenlijk nauwelijks nog voor. Mijn generatie zal bijna nooit een kaart verkiezen boven een WhatsApp-bericht. Een appje kan eventueel worden aangekleed met een emoji, maar vaak is zelfs dat al te veel moeite. Ik merk juist dat emoji’s vaker worden gebruikt door een generatie boven ons. Wij sturen eerder een sticker of een onflatteuze foto via Snapchat. Het is korter, sneller en minder persoonlijk; misschien accepteren we dat inmiddels te makkelijk.

Ik kan niet precies verklaren waar de ‘belangst’ bij veel jongeren vandaan komt. Voor mezelf geldt dat vooral bij onbekenden. Bellen voelt dan snel als inbreuk, terwijl het eigenlijk juist een vorm van direct contact is. Tegelijkertijd merk ik dat juist in telefoongesprekken of face-to-face-contact sneller duidelijk wordt hoe het écht met iemand gaat. Dat herken ik dus sterk in wat jij beschrijft. Via een appje blijft het al snel bij “gaat goed”, zonder doorvragen, zonder stilte, zonder nuance.

Voor mijn opleiding journalistiek moet ik regelmatig bellen, waardoor ik er inmiddels grotendeels overheen ben gegroeid. En eerlijk gezegd: bijna altijd levert dat meer op dan een berichtje.

Je vraagt je af of dit alles ten koste gaat van vriendelijkheid en beleefdheid. Ik denk van wel. Een ‘alsjeblieft’ of ‘dankjewel’ wordt al snel vervangen door een ‘thnx’ of ‘jo’. Het romantische en hoffelijke uit oude films zoals een hoed afnemen, echt aandacht hebben is grotendeels verdwenen. Tegelijkertijd denk ik niet dat de behoefte aan persoonlijk contact weg is. Misschien zijn we gewoon vergeten hoe waardevol het kan zijn en zijn we te gewend geraakt aan onze telefoon. Of voelen we ons kwetsbaar als we elkaar écht spreken.

Dus ja, mijn telefoon is er voor alles, maar bellen gebeurt vaak als laatste. Toch denk ik dat we daarmee iets missen: de kans om elkaar echt te horen en te zien. Misschien zouden we dat weer wat vaker mogen proberen.

Groetjes,
Bo