IJSSELSTEIN – Een blikseminslag, een hoofdrol voor Gordon en lampen die een dag lang in de vriezer liggen. Zomaar een greep uit de geschiedenis van de Grootste Kerstboom. Een initiatief dat 33 jaar geleden ontstond, toen de gebroeders Westland de kerstverlichting in de Gerbrandytoren zagen en dachten: dat kan sfeervoller. En vooral groter. In deze serie blikt Omroep Lekstroom vooruit op de 27e ontsteking van de Grootste Kerstboom.

Lees ook: Hoe een televisiemast de grootste kerstboom ter wereld werd

Een dag lang in de vriezer bij -20°C. En 24 uur lang onder een stromende douche. Dat zijn enkele van de tests die de lampen die in de Grootste Kerstboom hangen hebben doorstaan. De acht bestuursleden en zo’n veertig vrijwilligers zijn al maanden bezig met de voorbereidingen en de draaiboeken liggen klaar. Maar wat als het net even anders loopt dan gehoopt?

Wat als er een lampje stukgaat?
“Dat is nooit helemaal te voorkomen”, vertelt Robbie van Pelt, bestuurslid en verantwoordelijk voor de techniek. “Kleine defecten worden meestal geaccepteerd zolang de vorm van de boom goed herkenbaar blijft.” Als er een complete lijn uitvalt, is het een ander verhaal. Dan herstelt een gespecialiseerd bedrijf zo snel mogelijk de schade. “Dat is een intensieve en kostbare operatie met veel mensen en middelen”, legt Van Pelt uit, “vandaar dat we bij een paar kapotte lampjes meestal besluiten om het te laten voor wat het is.”

In 2018 verving de stichting alle lampen door energiezuinigere LED-lampen. Toen zijn ze uitgebreid getest op extreme weersomstandigheden. “We hebben er bijvoorbeeld een hogedrukreiniger van dichtbij opgezet, ze een dag lang onder een stromende douchekop gehouden en een dag in de vriezer gezet. Bij -20°C, tussen de frikandellen.” Onder al die omstandigheden bleven de lampen werken.

Wat als de stroom uitvalt?
In de zendmast is een noodvoorziening aanwezig. Maar het slechte nieuws voor de kerstboom: als de stroom uitvalt, heeft het doorgaan van het zendverkeer voorrang op de verlichting. In het slechtste geval valt de kerstverlichting dus tijdelijk uit.

De boom heeft niet één simpele aan- en uitknop, legt Van Pelt uit. Tijdens het aftelmoment op 6 december is er via een draadloze telecomverbinding contact tussen het podiumterrein en de zendmast. Over die lijn wordt het exacte aftelmoment doorgegeven. Het signaal komt binnen in een van de bijgebouwen naast de zendmast. Daar worden de hoofdschakelaars om de verlichtingsstrengen in te schakelen omgezet. Tegelijk worden het pieklicht – die hangt op 355 meter hoogte – en het voetlicht ingeschakeld. “Tijdens het aftelmoment zijn er dus technici bij de zendmast aanwezig en standby om de inschakeling te verzorgen. Het blijft mensenwerk”, aldus Van Pelt.

Wat als de bliksem inslaat?
Het weer is de factor die het meest roet in het eten kan gooien, vooral tijdens de op- en afbouw. “Als de wind op de grond 20 km/u is, kan die op 300 meter hoogte wel 50 km/u zijn”, legt Van Pelt uit. “De Scart-medewerkers hangen in een klimgordel aan touwen aan de mast.” Scart is het bedrijf dat het hoogtewerk uitvoert en hierin is gespecialiseerd. “Bij windkracht 4 of 5 zouden die van de buismast weggeblazen worden.” Naast stormwind kan hevige regen, hagel, sneeuw of dikke mist de op- of afbouw vertragen. Maar tijdens de brandperiode is bliksem het vervelendst.

“Onweer is inderdaad een van de grootste risico’s”, vertelt Van Pelt. In alle lampen zit een kleine overstroombeveiliging die het moet beschermen tegen blikseminslag. “Maar technisch is het niet haalbaar om het risico volledig af te dekken.” Maar, benadrukt Van Pelt: de risico’s zijn afgewogen en blijken statistisch klein. “Daarmee vinden we het zinvol en de moeite waard om de kerstboom steeds op te bouwen.”

De ontsteking is op 6 december vanaf 17.00 live te volgen via de website en het YouTube-kanaal van Omroep Lekstroom.

Foto: De Grootste Kerstboom